باب ششم در زكام و نزله و سرفه و ذات الجنب و ذات الريه و ضيق النفس و زكام گرم 1 علامتهاي آن آب رقيق از بيني آيد و منفذ بيني را بسوزاند . علاج آن شراب خشخاش و كشكاب ، با عناب و سپستان در وى پخته ، و تخم خشخاش كوفته و با ميفختج سرشته كرده با جلاب سود دارد ، و باقلي در سركه 2 آغشته دود كنند ، و صندل و شكر و برگ مورد ، دود كردن و از پس سه روز ، فصد كردن . و اگر " نزله " گردد و ماده به سينه فرود آيد و سرفه كند ، بنفشه پرورده در آب باقلي يا آب كشكاب يا اندر شراب زوفا نرم دهند ، و حب السعال نرم ( حب السعال حب سرفه ) اندر دهان ميدارند . و آن را كه سرفه نباشد فصد نكنند 3 . و آن را كه " زكام " و " نزله " بسيار افتد 4 ، به حب قوقايا استفراغ كند و هر بامداد به گرمابه شود ، سود دارد . علامتها ( 1 / 205 ) در " زكام " و " نزله " سرد و سرفه ، ماده اي كه از بيني فرود آيد ، غليظ باشد و به دشواري فرود آيد . علاج آن گاورس گرم كرده بر سر مىنهند ، حرارت آن به قعر دماغ رسد و سنگهاى گرم كرده اندر شراب افكنند و بخار آن به بيني بر مىكشند ، قسط و شونيز و عود و لادن هر كدام كه باشد ، دود مىكنند ، تخم كتان بريان كرده و كوفته با اندكى بلبل ، به انگبين سرشته اندك اندك ميدهند ، و شونيز 5 ، به سركه 6 تر كرده 7 مىبويند ، هر بامداد شراب زوفا با معجون زوفا 8 تمام دهند ، و اندر كشكاب ، انجيربستى 9 و ميويز منقي و تخم باديان مىبرند و عسل ميخورند ، و گلنگبين عسلي اندر شراب زوفا سود دارد . و " سرفه كهن " را هر بامداد ، تخم باديان ،